Çevrimiçi Gizlilik Ayarlarını Doğru Şekilde Yapılandırma

Kısa cevap: Çevrimiçi gizlilik, tek bir düğmeyle açılan bir özellik değil; tarayıcınızda, sosyal medya hesaplarınızda ve telefonunuzda ayrı ayrı yapılandırdığınız birkaç ayarın toplamıdır. Yeni başlıyorsanız sırayla şunları yapın: tarayıcınızda üçüncü taraf çerezlerini kapatın, arama motorunuzun reklam kişiselleştirmesini kısıtlayın, sosyal medyada paylaşımlarınızı "yalnızca arkadaşlar" seviyesine çekin, telefonunuzda konum ve mikrofon izinlerini uygulama uygulama gözden geçirin. Bu dört adım, sizin hakkınızda toplanan verinin büyük kısmını daha baştan keser.

Gizlilik ayarları neden bu kadar dağınık?

Çünkü verinizi toplayan tek bir yer yok. Tarayıcı ziyaret ettiğiniz siteleri, reklam ağları sitelerarası davranışınızı, sosyal ağlar paylaşımlarınızı ve etkileşimlerinizi, işletim sistemi ise konumunuzu ve cihaz kimliğinizi görür. Her katman kendi ayar panelini kullanır. Bu yüzden "gizliliği açtım" demek pek mümkün değil; katman katman ilerlemek gerekir.

İyi haber: bu ayarları bir kez düzgün yapılandırdığınızda çoğu kalıcıdır. Yılda bir iki kez kontrol etmeniz yeterli olur.

Tarayıcıda neleri değiştirmeliyim?

Çerezler ve izleyiciler

Ayarlar bölümünde "Gizlilik ve güvenlik" başlığını bulun. Burada üçüncü taraf çerezlerini engelleyen bir seçenek vardır; onu açın. Birinci taraf çerezlerini tamamen kapatmayın, çünkü oturum açtığınız siteler sizi tanıyamaz ve sürekli çıkış yapmış olursunuz. Tarayıcınızda "gelişmiş izleme koruması" veya benzeri bir seviye seçimi varsa, "Sıkı/Katı" modu deneyin; bir site bozulursa o site için istisna tanımlayabilirsiniz.

Arama motoru ve öneri servisleri

Adres çubuğuna yazdığınız her şeyin öneri için sunucuya gönderilmesini istemiyorsanız, "yazarken arama önerileri" seçeneğini kapatabilirsiniz. Varsayılan arama motorunuzu izleme yapmayan bir alternatifle değiştirmek de tek tıklık bir işlem.

Şifre ve otomatik doldurma

Tarayıcının kendi şifre kasası pratiktir ama cihazınızı başkalarıyla paylaşıyorsanız risklidir. Bağımsız bir şifre yöneticisi kullanmak, hem daha güçlü parolalar üretmenizi hem de kayıtları tarayıcıdan ayırmanızı sağlar. Kredi kartı bilgilerinin otomatik doldurulmasını ise kapatmanızı öneririm.

Uzantılar

Yüklediğiniz her uzantı, gezdiğiniz sayfaların içeriğini okuma izni isteyebilir. Kullanmadığınız uzantıları silin. "Bütün sitelerdeki verilerinizi okuyup değiştirebilir" iznini isteyen bir uzantıya güveniyor musunuz? Cevabınız net bir "evet" değilse kaldırın.

Sosyal medyada hangi ayarlar gerçekten fark yaratır?

Paylaşım görünürlüğü en önemlisi. Hesabınızı gizli yapmayacaksanız bile geçmiş paylaşımları toplu olarak "arkadaşlar" seviyesine indirme seçeneği çoğu platformda mevcuttur. Bunun dışında dikkat edilecekler:

• Arama ve keşfedilebilirlik: Telefon numaranız veya e-postanızla profilinizin bulunmasını kapatın. Bu, veri sızıntılarından sonra hesap eşleştirmeyi zorlaştırır.
• Etiketleme onayı: Başkalarının sizi etiketlediği içeriklerin profilinizde otomatik görünmesini engelleyin.
• Bağlı uygulamalar: Yıllar önce "Facebook ile giriş yap" dediğiniz oyun ve testler hâlâ verinize erişiyor olabilir. Listeyi açıp tanımadıklarınızın erişimini iptal edin.
• Reklam tercihleri: İlgi alanı listesi ve "ortaklardan gelen veriler" bölümünü temizleyin.
• Konum ve fotoğraf verisi: Yer bildirimi yapmayı alışkanlık haline getirmeyin; özellikle ev, okul ve iş yeri için.

Gizlilik ayarları kadar hesap güvenliği de burada devreye giriyor: iki faktörlü doğrulama açık değilse en ince ayarlanmış gizlilik profili bile bir oturum çalınmasıyla anlamsızlaşır.

Telefon ve bilgisayarda ne yapmalı?

İzin denetimi

Telefonunuzun ayarlarında "Uygulama izinleri" bölümüne girin ve şu üçünü tek tek gözden geçirin: konum, mikrofon, kamera. Bir not uygulamasının konumunuza, bir fener uygulamasının rehberinize ihtiyacı yoktur. Konum için "her zaman" yerine "uygulamayı kullanırken" seçeneğini tercih edin.

Reklam kimliği

Hem Android hem iOS tarafında cihazınıza atanmış bir reklam kimliği bulunur. Bunu sıfırlayabilir veya kişiselleştirilmiş reklamları kapatabilirsiniz. Reklamlar kaybolmaz ama profil oluşturma zayıflar.

Yedekleme ve senkronizasyon

Neyin buluta gittiğini bilin. Fotoğraflar, mesaj yedekleri, klavye sözlüğü... Bunların bir kısmını senkronize etmek isteyebilirsiniz, bir kısmını istemezsiniz. Kritik dosyalar için şifrelenmiş yerel yedek tutmak iyi bir alışkanlık.

Ağ tarafı

Kafede veya havalimanında bağlandığınız açık ağlarda, tarayıcı ayarlarınız trafiğinizi korumaz. Böyle yerlerde VPN kullanmak ya da hassas işlemleri mobil veriye bırakmak mantıklı olur.

Öncelik sırası: neyi ilk yapmalı?