Önemli Dosyaları Yedeklemek ve Korumak
Kısa cevap: Önemli dosyalarınızı kaybetmemenin en pratik yolu, aynı verinin en az iki farklı yerde durmasıdır: biri bilgisayarınıza takılan bir dış disk, diğeri bir bulut hesabı. Haftada bir kez elle kopyalamak bile hiç yedek almamaktan kat kat iyidir. Otomatik hale getirirseniz artık düşünmeniz bile gerekmez. Veri yedekleme teknik bir uzmanlık işi değil, alışkanlık işidir.
Neden yedek almam gerekiyor? Dosyalarım zaten duruyor
Dosyalar "duruyor" gibi görünse de kaybolma yolları çok çeşitli. Disk bir sabah açılmayabilir, telefon suya düşebilir, bir fidye yazılımı tüm belgelerinizi şifreleyebilir ya da siz yanlışlıkla bir klasörü silip çöp kutusunu boşaltabilirsiniz. Bunların hiçbiri uyarı vererek gelmez.
Yedeklemeyi sigorta gibi düşünün: yıllarca gereksiz görünür, bir gün her şeyi kurtarır. Özellikle fidye yazılımı vakalarında çoğu zaman tek gerçek çözüm temiz bir yedektir. Kötü amaçlı yazılım temizleme konusundaki rehberimizdeki adımlar bulaşmayı kaldırabilir, ama şifrelenmiş dosyaları geri getiremez.
Neyi yedeklemeliyim? Her şeyi mi?
Hayır. Windows'u ya da uygulamalarınızı yedeklemenize gerek yok; onları yeniden kurabilirsiniz. Yedeklenmesi gereken şey yeniden üretemeyeceğiniz verilerdir:
- Fotoğraf ve videolar
- Belgeler, tablolar, sunumlar, ödevler, faturalar
- Vergi, kira, sigorta gibi resmî evrak taramaları
- Şifre yöneticinizin yedek dosyası ve iki faktörlü doğrulama kurtarma kodları
- E-posta arşivi ve rehber dışa aktarımı
- Kendi projeleriniz: kod, tasarım dosyaları, müzik, yazılar
Bir hafta sonu ayırıp bu dosyaları tek bir ana klasörde toplayın. Dağınık dosyaların yedeklenmesi zor, toplanmış klasörün yedeklenmesi tek tıktır.
3-2-1 kuralı nedir? Yeni başlayan biri için fazla mı karmaşık?
Aslında son derece basit: 3 kopya, 2 farklı ortam, 1 tanesi başka bir yerde.
| Kopya | Nerede | Neye karşı korur |
|---|---|---|
| Asıl dosya | Bilgisayarınızda | — |
| 2. kopya | Dış disk / USB | Disk arızası, yanlışlıkla silme |
| 3. kopya | Bulut hesabı | Hırsızlık, yangın, su, fidye yazılımı |
Evde tuttuğunuz iki kopya aynı olayda birlikte yok olabilir. "Başka bir yer" şartının sebebi budur; bu genellikle bulut olur, ama iş yerinde bıraktığınız ikinci bir disk de sayılır.
Bulut mu, dış disk mi? Hangisini seçmeliyim
Bu bir "veya" sorusu değil, "ve" sorusu. İkisinin güçlü yanları farklıdır.
Bulut depolama
Otomatik çalışır, unutmanıza izin vermez, telefonunuzdaki fotoğrafları da kapsar ve evinizin başına bir şey gelse bile veriler durur. Zayıf yanı: hesabınız ele geçirilirse yedeğiniz de risk altındadır. Bu yüzden bulut hesabına mutlaka güçlü ve benzersiz bir parola ve iki faktörlü doğrulama koyun. Parola üretmekte zorlanıyorsanız güvenli şifre oluşturma ve şifre yöneticileri konularındaki sayfalar tam olarak bu iş içindir.
Yerel yedek (dış disk)
Hızlıdır, internet gerektirmez, terabaytlarca veriyi ücretsiz taşır. Zayıf yanı: takılı unutulan bir disk, bilgisayara bulaşan fidye yazılımından etkilenebilir. Bu yüzden yedek diski işi bitince çıkarın ve çekmecede tutun.
Nasıl otomatikleştiririm?
- İşletim sisteminizin kendi yedekleme aracını açın. Windows'ta Dosya Geçmişi, macOS'ta Time Machine bu işi yapar; bir kez ayarlarsınız, disk her takıldığında kendi çalışır.
- Bulut istemcisini kurun ve ana belge klasörünüzü senkronize edin.
- Telefonda otomatik fotoğraf yedeklemeyi açın; ama "yalnızca Wi-Fi" seçeneğini işaretleyin.
- Takvime ayda bir hatırlatma koyun: "Yedeği kontrol et."
Senkronizasyon yedek sayılır mı?
Tam olarak değil, ve bu en sık yapılan hatadır. Senkronizasyon değişiklikleri aynalar: bilgisayarınızda sildiğiniz dosya buluttan da silinir. Fidye yazılımı dosyaları şifrelerse, şifrelenmiş hâlleri buluta yüklenir. Koruma, servisin sürüm geçmişi ve çöp kutusu özelliklerinden gelir. Bu iki özelliğin kaç gün geri gidebildiğini şimdiden öğrenin.
Yedeğim gerçekten çalışıyor mu?
Test edilmemiş yedek, yedek değildir. Ayda bir, rastgele birkaç dosyayı yedekten geri yükleyip açın. Fotoğraf açılıyor mu, belge bozulmuş mu? Beş dakikalık bu kontrol, gerçekten ihtiyaç duyduğunuz gün yaşayacağınız hayal kırıklığını önler.
SSS
Ne sıklıkla yedek almalıyım?
Kaybetmeyi göze alabileceğiniz süre kadar sık. Her gün çalışıyorsanız günlük; ayda birkaç dosya ekliyorsanız haftalık yeter.
USB bellek yedek için uygun mu?
Geçici taşıma için evet, tek yedek olarak hayır. USB bellekler kolayca kaybolur ve sessizce bozulabilir.
Yedeğimi şifrelemeli miyim?
Kimlik belgesi, mali evrak gibi hassas içerik varsa evet. Dış diskler için BitLocker veya FileVault gibi tam disk şifreleme yeterlidir. Şifreyi k